100 Jaar VARAgids
Op 23 oktober 2026 bestaat de VARAgids honderd jaar. Om dat te vieren zijn op deze pagina gidsen door te bladeren van 1926 tot en met 2026. Je ziet het medialandschap en de maatschappij veranderen. Van radio in de jaren twintig, naar televisie in de jaren vijftig, tot streamingdiensten in de jaren twintig.
1926 t/m 1930
De Vereniging Arbeiders Radio Amateurs krijgt in 1926 een eigen blad, een jaar na de oprichting van de omroep.
Gidsen in de beginjaren zijn vooral gevuld met artikelen over radiotechniek, er zijn vier pagina’s met programmagegevens. Daarna zie je hoe de vereniging groeit en professioneler wordt, telt de gids in 1926 nog 16 pagina’s, vanaf 1928 zijn 64 pagina’s gebruikelijk, met programmering van Aberdeen tot Zürich.
1931 t/m 1941
De gids wordt in de jaren dertig al snel meer een familieblad, met zelfs een kinderpagina, naar het populaire programma de Familie Mulder van Willem van Capellen. De advertenties zijn steeds minder voor radiotoestellen of batterijen, maar voor de nieuwste wintermode, sigaretten, chocolade of creamcrackers.
VARAgids oktober 1939
De VARA is een actieve vereniging met een jaarlijks zomerfeest en propagandabijeenkomsten door het hele land. Hoogtepunt is dan een optreden van het cabaret van Kees Pruis of de swingende muziek van de Ramblers, die veelvuldig te horen zijn op de radio.
Eind jaren dertig is de internationale spanning onderwerp in de VARA-gids. In 1940 is er censuur door de Duitse bezetter en vanaf 1942 mag de gids niet meer verschijnen.
1946 t/m 1955
Na de bevrijding keert de gids terug, maar in 1945 verschijnen slechts twee gidsen, nog zonder programmagegevens. Net na de oorlog zendt Radio in Overgangstijd uit op de radio, pas vanaf 1946 maken de omroepen zelf weer programma’s. Door papierschaarste is de gids dunner en er staan minder artikelen en gegevens van buitenlandse zenders in het blad.
In oktober 1951 begint de televisie in Nederland, maar de gids hoeft maar een klein hoekje in te ruimen voor die paar uur tv per week. Het zijn de hoogtijdagen van de radio. Mensen blijven thuis en luisteren massaal naar VARA’s Showboat of het langlopende hoorspel In Holland staat een huis, geschreven door Annie M.G. Schmidt.
1956 t/m 1965
Dat de wederopbouw succesvol gaat, is te zien als gids vanaf 1957 meer kleur krijgt. De vrolijke cover trekt de aandacht, met op de achterkant de kleurrijke strip Blondje. De voetbaltoto met een overzicht van wedstrijden is nu ook wekelijks onderdeel. Voor televisieprogramma’s is steeds meer aandacht, programma’s als Saint Germain des Près van Dorus en Pension Hommeles van Wim Ibo en Annie M.G. Schmidt zijn bijzonder populair.
De VARA-radio- en tvgids wordt steeds meer een tijdschrift. Er zijn meer achtergrondartikelen, een woordpuzzel en in 1964 heeft Mies Bouwman zelfs een column, al noemen ze dat nog niet zo. Met de komst van het tweede televisienet is er steeds meer aandacht voor de televisieprogramma’s.
Een van de Acht in 1971
1966 t/m 1975
De popmuziek en steeds vrijere samenleving zijn zichtbaar in de gids. Een top tien van de hits en populaire groepen op de cover, in een artikel of poster. Voor wie een kleurentelevisie heeft, is vanaf 1967 vermeld of een programma in kleur is!
Radio en televisie zijn inmiddels vanzelfsprekend. Overdag staat in kantoren en fabrieken de radio afgestemd op Hilversum I, II of III. ‘s Avonds zit iedereen massaal voor de buis ,voor shows als Een van de acht. Niet verwonderlijk dat presentatrice Mies Bouwman regelmatig op de cover staat.
Cadeaus voor nieuwe leden 1977
1976 t/m 1985
Met haar talkshow is Sonja Barend een nieuw boegbeeld voor de omroep. Verder in de gids veel aandacht voor VARA successen, zoals de sitcom Zeg ‘ns aaa, de Lottoshow en Kinderen voor Kinderen. Aangezien meer leden meer zendtijd betekent, verleidt de gids mensen met kado's om lid te worden, zoals een VARA snijplank, wekker of mok. Ondertussen voert de omroep ook actie tegen Apartheid en onderdrukking in Zuidelijk Afrika.
Buis & haard in 1995
1986 t/m 1995
Nederland krijgt kabel en er zijn meer buitenlandse zenders in de huiskamer. Dus ook ruimt de gids meer kolommen in voor BBC, Sky Channel en andere zenders. Het radioprogramma Vroege vogels krijgt een langlopende rubriek. In 1988 verandert de naam in VARA TV Magazine en komt de radioprogrammering in een aparte katern achter in de gids.
Vanwege grote populariteit staan acteurs van buitenlandse series zoals The Flying Doctors op de cover. Het TV Magazine biedt veel nieuwe rubrieken, zoals columns van Paul Witteman of Boudewijn Büch. Nieuw is ook Buis en haard, een foto en een verhaal over hoe en wat een Bekende Nederlander kijkt. Het televisieprogramma is in de gids van 1989 verrijkt met de commerciële zender RTL Veronque.
Achter de schermen bij Telekids 1996
1996 t/m 2005
In het Magazine vallen vooral de rubrieken op, een Achter de schermen bij een televisieprogramma, Roem waarin een Bekende Nederlander vertelt wat het met hem of haar doet. De lezer krijgt ook wekelijks een update aan de hand van Wie is wie in Hilversum. Wie lid wordt blijft bij de tijd, want er is keuze uit een wekker of een klok, zonder een logo van de omroep. Op veel pagina’s wordt de lezer geattenteerd dat VARA programma’s zijn aan te schaffen op CD, VHS of DVD.
De VARA bestaat in 2000 75 jaar en de gids vertelt trots over de rijke geschiedenis. De rubrieken in de gids hebben ‘Buis’ in de titel, ze gaan soms langer en soms korter mee. Buis en mening, Buis & Bühne enzovoort. Youp van ‘t Hek, Paul de Leeuw zijn nu ook vaste schrijvers voor het Magazine. In de rubriek Media en wij vertellen ‘gewone’ Nederlanders over hun mediagebruik en een wekelijkse oproep is er voor wie publiek wil zijn bij talkshow als B&W.
VARAgids is online te vinden in 2012
2006 t/m 2015
Het aanbod op televisie neemt enorm toe en Internet verandert hoe we kijken. Er komen nieuwe zenders als Talpa of TMF, maar er verdwijnen ook weer zenders. Het VARA TV Magazine verandert in 2008 zelf de naam weer in VARAgids. Nieuw is de informatie over Themakanalen van de omroep, de rubriek Terugkijkgids voor fragmenten die je niet mocht missen én vanaf 2007 voor filmpjes die je gezien moet hebben op het internet.
Het voordeel voor leden zit niet meer in de VARA-producten, maar in de VARAgids app en ‘mijn vara’. De propagandabijeenkomsten van de jaren dertig zijn lang verleden tijd, maar nu kun je als lid naar voorvertoningen en premières van films en series. Belangrijke programmamakers krijgen een plek in de gids, zoals Giel Beelen, Matthijs van Nieuwkerk en Claudia de Breij.
Sonja Barend Award in 2021
2016 t/m 2025
Het blijft na de fusie met BNN gewoon de VARAgids. Maar aan makers in het blad kun je zien dat de omroep veranderd is. Nieuw zijn de rubrieken van Eus en Fidan. De gids is niet alleen voor radio en televisie, ook de series op de streamingsdiensten worden besproken. Voor extra begeleiding is er zelfs de VARAgids podcast.
De gids blijft een modern en kleurrijk magazine, met bijdragen van bekende makers. Sinan Can is nu een van hen. Het verleden is nooit ver, jaarlijks wordt in oktober de Sonja Barend Award voor het beste interview uitgereikt en in het blad besproken. De rubriek Buis & haard laat de lezer binnen bij een BN’er en ook aan de omroep kun je na 100 jaar nog steeds actief bijdragen in de ledenraad.
