Jongeren, games en erfgoed
Wat gebeurt er als jongeren via het maken van een game nadenken over Europese waarden, cultuur en hun toekomst? Dat onderzoeken we in het project EPIC-WE. Namens Beeld & Geluid reisde ik hiervoor naar Straatsburg om te spreken op het European Youth Event (EYE), een tweejaarlijks evenement van het Europees Parlement over actief burgerschap door jongeren – een perfect podium voor ons project.
Wat gebeurt er als jongeren via het maken van een game nadenken over Europese waarden, cultuur en hun toekomst? Dat onderzoeken we in het project EPIC-WE. Namens Beeld & Geluid reisde ik hiervoor naar Straatsburg om te spreken op het European Youth Event (EYE), een tweejaarlijks evenement van het Europees Parlement over actief burgerschap door jongeren – een perfect podium voor ons project.
EPIC-WE wil jongeren tussen de 16 en 24 jaar actief betrekken bij cultureel erfgoed. We organiseren daarom zogeheten culturele game jams: een intensief meerdaags programma waarin jongeren, geïnspireerd door erfgoedcollecties zoals die van Beeld & Geluid, zelf een bordspel of videogame ontwikkelen rond Europese waarden, zoals gelijkheid of democratie.
Samenwerken met jongeren
Vanuit het project leefde sterk de wens niet alleen game jams vóór jongeren te organiseren, maar mét hen. Alleen zo konden we ervoor zorgen dat de game jams aansloten bij de belevingswereld van jongeren. Dit leidde ertoe dat we na het organiseren van de eerste game jam de toenmalige deelnemers vroegen of zij interesse hadden om een Youth Advisory Board (YAB) te vormen. Vijf jongeren zagen dit wel zitten, waarna de YAB later nog uitgebreid werd met deelnemers van andere game jams of bijvoorbeeld met jongeren die zich via via aansloten. Deze jongeren voorzien ons sindsdien van advies over ons project, helpen ons in de voorbereiding en tijdens het organiseren van de game jams en zijn betrokken bij presentaties en evenementen.
Van Hilversum naar Straatsburg
Zo ook het EYE, waar ik samen naartoe ging met Elena Cheldaeva, derdejaars Creative Business student en sinds haar deelname aan de eerste game jam lid van onze YAB. Donderdagmiddag kwamen we na een voorspoedige treinreis aan in broeierig Straatsburg - het beloofde een warm weekend te worden met temperaturen boven de dertig graden - en haalden we onze accreditatie op. Toen we het Parlement voor het eerst zagen, realiseerden we ons pas goed hoe bijzonder het was dat ruim 9000 jongeren met 160 verschillende nationaliteiten van over heel Europa hier de komende dagen samenkwamen.
Jongeren aan het woord
Op zowel vrijdag als zaterdag vond ons panel plaats over jongeren empowerment binnen EPIC-WE, in een indrukwekkende zaal van het Europees Parlement (gelukkig met goede airconditioning). Samen met vertegenwoordigers uit Aarhus (Denemarken) en Óbidos (Portugal) gingen we in gesprek met het publiek.
Projectcoördinator Rikke Toft Nørgård opende de sessie met een korte introductie van EPIC-WE. Vervolgens trapte de Deense hub af: YAB-lid Lea en Kim van Aarhus University vertelden hoe games ingezet kunnen worden als krachtig middel om abstracte thema’s zoals Europese waarden bespreekbaar te maken. Lea benadrukte de uitwisseling van ideeën met leeftijdsgenoten, die ieder hun eigen ervaringen met zich meebrengen, en de rol van creativiteit en luchtigheid in het bespreken van complexe waarden als vrijheid.
Daarna deelden Elena en ik onze Nederlandse ervaringen. Elena vertelde over haar deelname aan de eerste game jam, hoe ze cultureel erfgoed gebruikte als spelmateriaal én over haar rol binnen de Youth Advisory Board. Ikzelf lichtte toe hoe belangrijk het is dat erfgoedinstellingen zoals Beeld & Geluid erfgoed levend houden. Beeld & Geluid is niet alleen ‘hoeder’ van Nederlands media-erfgoed, maar ook ‘drijver’ en laat op een actieve manier zien wat zich allemaal in ons archief bevindt én hoe je dit kunt hergebruiken. Via game-making gebeurt dit op een eigentijdse manier.
Tot slot reflecteerden YAB-lid Inês en María van de Lusófona Universiteit namens de Portugese hub op de meerwaarde van samenwerking tussen jongeren, erfgoedinstellingen, de creatieve sector en hoger onderwijs. Al deze sectoren brengen hun eigen kennis mee, wat door samen te werken elkaar versterkt.
Interactie met het publiek
Via de interactieve tool Mentimeter konden we het publiek tussendoor betrekken en polsen hoe zij dachten over onderwerpen als samenwerking tussen jongeren en erfgoedinstellingen. De reacties waren levendig en sloten goed aan bij wat wij binnen ons project belangrijk vinden. De overkoepelende reactie op de vraag ‘Waarom vind jij het belangrijk dat jongeren samenwerken met culturele erfgoedinstellingen?’ was bijvoorbeeld dat jongeren een frisse blik met zich meebrengen en daarmee voor nieuwe perspectieven kunnen zorgen. Jongeren voelen daarbij de urgentie rondom cultureel erfgoed in het huidige tijdperk. Een van de deelnemers stelde: ‘The culture of tomorrow depends on us.’
Van Straatsburg naar Hilversum
Voor Beeld & Geluid is het ontzettend waardevol om jongeren kennis te laten maken met ons archief en door middel van game-making te laten zien hoe onze collectie kan bijdragen aan het nadenken over maatschappelijke onderwerpen. Zo raakte een groepje deelnemers geïnspireerd door archiefmateriaal rondom propaganda, wat voor hen aanleiding was om een spel te maken waarin je de verspreiding van nepnieuws moet tegengaan. Het panel op EYE2025 liet mij opnieuw zien hoe waardevol het is om jongeren écht een stem te geven – en hoeveel frisse inzichten dat oplevert, ook voor ons als erfgoedinstelling.
Nieuwsbrief Onderzoek & Erfgoed
Wil je meer weten over projecten zoals EPIC-WE? Hou dan onze blogs en projecten in de gaten, meld je aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van alle bijeenkomsten en activiteiten die we doen om onze collecties toegankelijk te maken voor onderzoek, presentatie en hergebruik.
