Van onderzoek naar praktijk

Als publieke erfgoedinstelling hebben we de maatschappelijke taak om kennis en innovatie zo breed mogelijk toegankelijk te maken. Binnen diverse onderzoeksprojecten ontwikkelen we methodes die wij zelf toepassen binnen Beeld & Geluid maar ook toepasbaar zijn en voor andere erfgoedinstellingen of culturele organisaties. Van factchecken tot participatieve werkvormen en digitale innovatie: deze bronnen ondersteunen erfgoedinstellingen om hun archieven te ontsluiten en kennis effectief te delen met publiek, onderzoekers en collega-instellingen.

BENEDMO: factcheck roadmap en campagne tegen medische desinformatie

BENEDMO is een Vlaams-Nederlandse samenwerking tegen desinformatie, waarvan B&G penvoerder is. Het project richt zich op het voorkomen en tegengaan van desinformatie, met recente focus op medische misleiding bij jongeren. Onderzoek toont aan dat een groot deel van de jongeren op sociale media regelmatig onjuiste gezondheidsinformatie tegenkomt.
De Factcheck roadmap biedt een praktische gids voor factcheckers en geïnteresseerden, gebaseerd op whitepapers van de Universiteit van Amsterdam. Waar moet je op letten als je vermoedt dat er opzettelijk valse informatie wordt verspreid? Wat kun je doen? De roadmap geeft concrete handvatten. In het voorjaar van 2025 voerde BENEDMO een factcheckcampagne uit waarin Vlaamse en Nederlandse partners samenwerkten om medische desinformatie onder jongeren aan te pakken. De campagne combineerde onderzoek onder huisartsen met analyse van sociale media, en resulteerde in toegankelijke factchecks in verschillende formats.

ekip: bronnen voor innovatiebeleid

Als partner in ekip (European Cultural and Creative Industries Innovation Policy Platform) leidt B&G capacity building activiteiten voor de culturele en creatieve sector. Een concrete uitkomst is de Hacking futures for creative and cultural industries: workshop how-to guide. Deze praktische handleiding laat stap voor stap zien hoe je een workshop organiseert waarin deelnemers beleidsthema's rond funding en infrastructuur opnieuw verkennen door samen creatieve mini-zines te maken. De methode helpt wanneer je vastzit in herhalende discussies over beleid en frisse ideeën nodig hebt. Door creatief en collaboratief te werken, ontstaan nieuwe perspectieven en concrete inzichten. B&G testte deze aanpak tijdens de Future Forward Hackathon in 2025, waaruit de zine "Hack the future, then fund it" ontstond. De how-to guide maakt het mogelijk om deze methode zelf toe te passen met je eigen stakeholders. Lees meer over de ekip Knowledge Bank en de zine  in een eerder blog. 

RECHARGE: Het Playbook voor participatieve erfgoedmodellen

RECHARGE is een Europees project dat verkent hoe erfgoedorganisaties betekenisvol kunnen samenwerken met gemeenschappen. Niet alleen door toegang te bieden tot het archief, maar door te investeren in co-creatie, gedeelde besluitvorming en zelfs co-eigenaarschap van cultureel erfgoed. B&G droeg bij door onderzoek te doen naar succesvolle partnerschappen en ontwikkelde trainingen. Het RECHARGE Playbook is het resultaat: een praktische gids die helpt om participatie niet alleen betekenisvol, maar ook financieel duurzaam te maken. Het Playbook bevat verhalen uit negen Living Labs, waar lokale partners gezamenlijk ideeën ontwikkelden en testten. Van het herwaarderen van ambachten tot het betrekken van publiek als mede-makers: het Playbook biedt concrete methodes en inspirerende voorbeelden voor erfgoedprofessionals die participatieve werkvormen willen implementeren.

5DCulture: Community of Practice voor digitaal erfgoed

5DCulture onderzocht innovatieve toepassingen van 3D digitalisering voor cultureel erfgoed. Het project bracht erfgoedprofessionals samen om kennis te delen over digitale assets en hoe deze in te zetten voor educatie, onderzoek en publieksparticipatie.
De Community of Practice verzamelde resources, nieuws en best practices specifiek voor erfgoedprofessionals. Hier vind je concrete handvatten voor het digitaliseren van cultureel erfgoed en het toepassen van digitale technologieën, van 3D scanning tot virtual reality ervaringen. B&G ontwikkelde binnen dit project onder andere de sociale VR-installatie Fashion Beneath the Skin, waarmee bezoekers elk vanaf een andere locatie samen in real-time de virtuele tentoonstelling kunnen bezoeken. Deze technologie biedt nieuwe mogelijkheden voor toegang tot collecties, het behoud van kwetsbare objecten, en multimediale immersieve tentoonstellingen waarin verschillende collecties op unieke wijze samenkomen. De kennis en ervaring die B&G hiermee opdeed, is online beschikbaar voor de hele sector.

Gebruik, verken, innoveer

De opbrengsten van deze projecten laten zien hoe Beeld & Geluid bijdraagt aan innovatie in de sector: van factchecken tot digitale innovatie en participatieve modellen. Al het ontwikkelde materiaal is vrij toegankelijk en direct toepasbaar in de praktijk. We nodigen je dan ook uit om deze bronnen te verkennen en toe te passen in je eigen context, om zo erfgoed samen toegankelijker en relevanter te maken.

Dit werk krijgt een vervolg met nieuwe initiatieven zoals Heritage for the Future (HEFT), dat zich richt op de duurzame ontwikkeling en het behoud van Immersive Experiences (IX). Samen met instrumenten zoals de Trendmonitor van AVA_Net, dat een actueel beeld biedt van hoe erfgoedinstellingen omgaan met audiovisueel (AV) materiaal, bouwen we zo continu verder aan een actuele, gezamenlijke kennisbasis.