Polygoon Neerlands Nieuws

Polygoon is nog steeds een begrip in Nederland. Het kernmerkende geluid van Philip Bloemendaal kan iedereen voor de geest halen, ‘Wervelend, (over)gearticuleerd, optimistisch en statig’ zoals het NRC het eens omschreef. Op ons Youtube-kanaal kan je een schat aan beelden uit het Polygoonarchief bekijken. Deze collectie is eigendom van Beeld en Geluid en wij tonen de beelden graag aan het grote publiek. Als je vaker naar deze beelden kijkt zal je iets opvallen. Afgezien van het kenmerkende stemgeluid en de zwart-wit beelden, zijn ook de soort onderwerpen die ze behandelen opvallend. Deze zijn namelijk vaak heel anders dan wat wij van het journaal gewend zijn.

Het Polygoon Journaal

Van begin jaren twintig tot en met 1986 is het Polygoon journaal in de Nederlandse bioscopen te zien. Tot begin jaren zestig zijn de beelden van Polygoon één van de weinige bronnen van beeldverslagen van het nieuws voor een groot deel van Nederland. Voor de oorlog is er nog concurrentie van Orion en Profilti. Met laatstgenoemde gaat Polygoon tijdens de 2eWereldoorlog verplicht samenwerken en na de oorlog gaan ze samen verder onder Polygoon-Profilti Productions.  In de jaren vijftig tot en met 1960 was er nog concurrentie van Spiegel van Nederland. Een  overzicht van Polygoon voor de oorlog is te lezen in de Beeld en Geluid Wiki. Polygoon maakt verschillende journaals, waaronder het Polygoon Wereldnieuws en hier richten we ons op het onderdeel Polygoon Neerlands Nieuws (1946-1986): wat voor onderwerpen waren er te zien en waarom? Het Polygoon journaal is in de praktijk natuurlijk ook een medium om het bioscooppubliek te vermaken. “Typische” Polygoon items gaan over zaken zoals huiselijkheid, gezinsleven, het koningshuis, sport (vooral voetbal), jubilea van steden en dorpen, tentoonstellingen, lustra, openingen en volksgebruiken (zoals tradities en feesten). Dit betekent niet dat Polygoon zich tot deze onderwerpen beperkte, maar er is wel een belangrijke reden waarom dit soort nieuws de aandacht kreeg.

De missie van Polygoon

De glorietijd van het Polygoon journaal is de jaren vijftig; de periode van heropbouw na de tweede wereldoorlog. De onderwerpkeuze wordt ingegeven doordat Polygoon als missie heeft het nationaal besef en de gemeenschapszin te bevorderen. Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen Van der Leeuw zegt in 1950: ‘mede door de positieve benadering van het journaal, vormt het een belangrijke bijdrage voor de vorming van een nationaal besef: je leert er je land door kennen’. Het publiek moet zich kunnen identificeren met wat er getoond wordt en met een tevreden gevoel de bioscoop verlaten. Daardoor is er weinig aandacht voor conflicten in de samenleving, met weer als gevolg dat er weinig politiek nieuws aan bod komt. Uiteraard worden gebeurtenissen zoals de formatie, het aantreden van een nieuwe regering  en prinsjesdag (deels politiek, maar ook traditie en een feestdag) wel behandeld, maar daarbij is er weinig aandacht voor partijstandpunten of controverse. Het gevolg hiervan is dat het Polygoon journaal, met opzet, een beetje nationalistisch gekleurd is en de mensen trots wil maken op het vaderland. Hierbij passen onderwerpen zoals nationale sportwedstrijden, herdenkingen van de tweede wereldoorlog, onthullingen van monumenten en de al eerder genoemde bijdragen over het koninklijk huis. De totale productie van Polygoon is veel breder dan alleen dit soort onderwerpen, zoals bijvoorbeeld een onderwerp als het zeer succesvolle verslag van de watersnoodramp in 1953 en het andere journaal: het Polygoon Wereldnieuws, laten zien, maar in de herinnering wordt Polygoon vaak geassocieerd met de wederopbouw en het positieve nieuws over de vooruitgang die hierbij horen

Polygoon en de televisie

In de jaren vijftig is het publiek en de pers hier nog zeer lovend over, maar wanneer het televisienieuws zoals wij dat kennen op gang begint te komen in de jaren zestig wordt de formule van Polygoon langzaam aan verouderd. Door de komst van de televisie verandert het uitgaansgedrag en mensen blijven vaker thuis. De televisie brengt de sensatie dat het de mogelijkheid heeft om beelden live te zien. Het bioscoopjournaal kan de concurrentie niet meer vol houden. Er is niet alleen minder aandacht,  het publiek wordt mede door het televisienieuws ook kritischer tegenover het Polygoon journaal. Daarbij worden ook nog eens de traditioneel sterke Polygoon onderwerpen zoals voetbal en het koningshuis gekaapt door de televisie die dit nieuws direct in de huiskamer brengt. Polygoon dreigt de stekker er uit te trekken en roept daarmee een storm van protest op in de pers, waarna de regering besluit een subsidieregeling te treffen. Hiermee weet Polygoon zich als bedrijf nog tot en met de jaren tachtig te redden, maar als de regering in 1984 de subsidiëring stop zet is het binnen een paar jaar afgelopen. 

Alle verslagen van Polygoon zijn te vinden in het archief van Beeld en Geluid. Doordat er over zoveel facetten van de Nederlandse samenleving een verslag is gemaakt putten wij graag uit het archief van Polygoon Neerlands Nieuws om het Nederland van vroeger te laten zien.