Een jaar vol mediawijze activiteiten

Het thema ‘mediaopvoeding’ stond in 2011 centraal in de activiteiten van Beeld en Geluid en van Mediawijzer.net. In tal van evenementen en onderzoeken was er aandacht voor de rol die ouders en leerkrachten kunnen spelen bij mediaopvoeding.

Zes netwerkpartners van Mediawijzer.net stelden een model op waarmee mediawijsheid gemeten kan worden. Deze lastige klus resulteerde in het rapport ‘meten van mediawijsheid’. Mediawijzer.net zette het rapport om in het visiedocument ‘Helderheid over mediawijsheid’. Het model is inmiddels al gebruikt in verschillende activiteiten van Beeld en Geluid, zoals in het project Junior Mediatrainers, waarbij leerlingen uit het voortgezet onderwijs worden voorbereid op een maatschappelijke stage die om media draait. Ze kunnen bijvoorbeeld mediacoach worden in een bibliotheek. En passant krijgen de leerlingen ook iets mee over mediawijsheid.

Zichtbaar

Ook de Week van de Mediawijsheid draaide dit jaar helemaal om mediaopvoeding. In een groot aantal bibliotheken werden activiteiten georganiseerd rond mediawijsheid. Daarnaast deden maar liefst 40.000 leerlingen uit groep 7 mee aan het spel Mediamasters, wat een hoop publiciteit opleverde. De leerlingen vonden het spel bijzonder spannend. Mooi resultaat van het spel is dat er nu een handboek met tips voor mediaopvoeding ligt, geschreven door kinderen voor hun ouders. In de Week van de Mediawijsheid werd ook een maatschappelijke discussie gevoerd over mediaopvoeding. Als basis hiervoor werd een rapport van onderzoeksbureau Dialogic gebruikt. De belangrijkste conclusie uit dit rapport is dat het mediagebruik van kinderen sterk verandert als ze naar het voortgezet onderwijs gaan. Ouders hebben daar vaak geen goed antwoord op. De onderzoekers onderscheiden verder drie typen mediaopvoeders, voor elke type ouder kan nu gerichte ondersteuning bij mediaopvoeding worden ontwikkeld.

Taak voor de school

Het onderzoek van Dialogic laat zien dat de meeste ouders bewust bezig zijn met mediaopvoeding, maar hier ook een taak voor de school zien. Dat geldt dan vooral voor zaken als het inschatten van de betrouwbaarheid van informatie en het controleren van bronnen. Ook scholen blijken deze aspecten van mediaopvoeding als een belangrijke taak te zien, blijkt uit onderzoeken door onderzoeksinstituut ITS van de Radboud Universiteit en bureau DUO. Op veel scholen komt mediawijsheid incidenteel aan de orde. De aandacht voor het onderwerp hangt af van het enthousiasme en de kennis van leerkrachten. Een studente van de Reinwardt Academie onderzocht de manieren waarop scholen mediawijsheid integreren en onderzocht hierbij drie scenario’s. Scholen integreren mediawijsheid in het hele curriculum, in een vak(gebied) of ze doen incidenteel een project rond mediawijsheid. Het eerste scenario komt niet vaak voor. Toch zien de meeste leerkrachten het belang van mediawijsheid in, en ze hebben veel behoefte aan ondersteuning en training om het onderwerp in het curriculum te integreren. Uit een expertsessie bij Beeld en Geluid met professionals uit het onderwijs, bleek dat geen van de deelnemers het wenselijk acht om van mediawijsheid een apart vak te maken. Daarnaast was men het erover eens dat het onderwerp vorm moet krijgen ‘van onderaf’, door een samenwerking van leerkrachten, leerlingen en ouders en andere partijen, zoals bibliotheken.

Workshops

Beeld en Geluid biedt trainingen aan voor docenten in het primair en voortgezet onderwijs over mediawijsheid. In deze training krijgen de leerkrachten de mogelijkheid om zelf met filmtechniek aan de slag te gaan, en ze ontdekken in welk onderwerp rond mediawijsheid ze zich verder zouden willen verdiepen. Deze training blijkt effect te hebben op de lange termijn: een half jaar na de training besteden deelnemers meer aandacht aan mediawijsheid in de klas dan docenten die de training niet volgden. Beeld en Geluid biedt niet alleen workshops voor docenten, ook de leerlingen komen volop aan bod. In workshops over Nieuws, Soap en Zenders komt mediawijsheid uitgebreid aan de orde. Deze zijn vooral bedoeld voor leerlingen in het voortgezet onderwijs. Voor het basisonderwijs is de workshop ‘Verhalen kijken’ geschikt. Leerlingen spelen een verhaal na over een onderwerp uit de canon van de Nederlandse geschiedenis. Ze maken stop motion filmpjes met miniatuurdecors. Ze leren meteen dat je een verhaal nooit tot in de details kunt navertellen, maar dat je het moet verkorten voor een film. De leerlingen krijgen ook allemaal een taak, zoals bij een echte filmopname.

Archiefbeelden

In veel workshops van Beeld en Geluid speelt het archief een belangrijke rol. Iedere bron uit het omvangrijke archief is een tijdsdocument dat iets zegt over de samenleving in de tijd dat het werd opgenomen en uitgezonden. Daarmee zegt het ook iets over onze huidige tijd. Natuurlijk zijn de archiefbeelden ook terug te vinden in de Beeld en Geluid Experience. In verschillende paviljoens worden de beelden gebruikt en regelmatig ververst. Natuurlijk ook in het paviljoen Mediawijzer.net, dat recent is aangepast naar aanleiding van een bezoekersenquête. Ook in andere uitingen van Beeld en Geluid zijn archiefbeelden opgenomen, zoals in het dit jaar verschenen lespakket ‘mediawijsheid’. Er zijn twee lespakketten, een voor het primair onderwijs en een voor het voortgezet onderwijs. Ze zijn terug te vinden in Edit basis en in Les 2.0.

Meer mediawijsheid

Naast bovengenoemde activiteiten en onderzoeken gebeurde er afgelopen jaar nog veel meer rond het thema mediaopvoeding. Een greep: studenten van de Hogeschool van Amsterdam doen voor het vierde jaar een project met Beeld en Geluid. Dit jaar bedenken ze een nieuw tv-format voor jonge kinderen. Beeld en Geluid werkt graag samen met scholen die een voortrekkersrol hebben als het gaat om mediawijsheid. Intussen werkt Daniel Lechner aan het boek Mediawijsheid Pro, Navigatie in de mediasamenleving voor gevorderden. Met dit boek kunnen netwerkpartners hun kennis over mediawijsheid verdiepen. Lechner ontwikkelde ook een competentiemodel voor museumeducatoren, dat komend jaar wordt geïmplementeerd bij de afdeling educatie van Beeld en Geluid. De jaarlijkse mediawijsheidmarkt in mei bij Beeld en Geluid werd goed bezocht, bezoekers hebben onderling veel nieuwe contacten gelegd. De markt droeg ook bij aan de snelle groei van het netwerk van Mediawijzer.net, inmiddels zijn er al bijna 600 netwerkpartners. In verschillende expertsessies werden deze netwerkpartners afgelopen jaar uitgenodigd om mee te denken over mediawijsheidonderwerpen. Dat resulteerde onder andere al in het aanpassen van het webplan 2012 van Mediawijzer.net. Alle onderzoeken en bijeenkomsten van het afgelopen jaar zijn een stap op de weg naar verdere professionalisering van het netwerk Mediawijzer.net en de ontwikkeling van relevante activiteiten. Beeld en Geluid zal hierin een actieve rol blijven spelen.