THE MAKING OF ANDRÉ VAN DUIN: DE TENTOONSTELLING (DEEL 3)

Het waren drukke tijden voor de mensen van de afdeling Presentaties. Nog een paar dagen en dan kunnen we vieren dat we de prachtige tentoonstelling over het oeuvre van Neerlands volkskomiek nummer 1, André van Duin, aan het grote publiek tonen. In de aanloop naar de opening op 16 februari kijken we in dit blog achter de schermen bij de totstandkoming van deze tentoonstelling. Deel 3: researcher Bart van der Linden over de veelzijdigheid van het oeuvre van André van Duin.

Veelzijdigheid 

De basis van elke tentoonstelling - en sowieso de hele experience van Beeld en Geluid - is de collectie van Beeld en Geluid. We kunnen elke keer weer putten uit de immense verzameling van duizenden uren televisie, film, radio, liedjes en foto’s. Ook in de nieuwe tentoonstelling over André van Duin is weer enorm veel terug te zien en opnieuw te beluisteren. Maar wat doe je als het onderwerp van je tentoonstelling de afgelopen 48 jaar een gigantische oeuvre heeft opgebouwd? Dan begin je op tijd met de research en probeer je het werk van André van Duin thematisch in te delen, zodat de bezoeker een goed idee krijgt van de veelzijdigheid van de volkskomiek. Ergens in de zomer van 2011 leverde de zoekvraag naar alles uit de Beeld en Geluid-catalogus waarin André van Duin in voorkomt, genoemd wordt of aan heeft meegewerkt een lange, lange lijst van programma-informatie op. Uiteindelijk bevatte de lijst bijna achthonderd televisieprogramma’s en ruim driehonderd radioprogramma’s. De volgende stap was om het oeuvre te inventariseren en te orderenen. Een paar maanden later en vele uren kijken naar talloze sketches, interviews en optredens van André verder, hadden we enige lijn in het verhaal wat we willen vertellen. Nu kwam de moeilijke kwestie om te selecteren uit die honderden uren radio en televisie. Wat gaan we laten zien en horen over André?

20 uur 

Natuurlijk ontkomen we niet aan de klassieke André-scènes. Met zijn onnavolgbare humor heeft André van Duin een bijzonder plekje veroverd in het collectieve geheugen van Nederland. Natuurlijk mochten de sketches met de trouwambtenaar, het befaamde broodje kaas, meneer en mevrouw De Bok, Willempie, de videoclip van de Heidezangers en de reports van Jan Wijdbeens niet ontbreken. Maar we wilden meer laten tonen: het minder bekende werk, de hilarische gastoptredens, het verloop van zijn carrière, zijn voorliefde voor dieren en ook een kennismaking met de mens André. Uiteindelijk zijn bijna 240 fragmenten voor de videojukeboxen en enkele tientallen audiofragmenten geselecteerd. Als je alles volledig wilt bekijken en beluisteren, heb je ongeveer 20 uur nodig. Dan ziet de bezoeker veel bekend werk voorbijkomen, maar ook een minder bekende André. In een biografische compilatie van bijna 40 minuten laten we André zelf zijn levensverhaal vertellen. Het verhaal van een stille Rotterdamse jongen uit een arbeidersgezin die al heel vroeg wist dat hij artiest wilde worden en tien jaar later miljoenen Nederlanders vermaakte met zijn liedjes, theatershows en televisie-optredens. Ook zien we een André die zich steeds weer transformeert in typetjes die enorm afwijken van zijn eigen persoonlijkheid. Zo druk, opvallend en luidruchtig sommige personages zijn, zo kalm en gewoon is André in zijn privéleven. Sommige naasten proberen de humor van André te analyseren, maar zelf bagatelliseert de komiek zijn werk en wil hij de mensen vermaken. Er is al genoeg ellende op de wereld.

Indrukwekkend oeuvre

In de jukeboxen met televisiefragmenten zijn diverse talloze pareltjes uit de archieven te vinden. In 1973 volgde het baanbrekende VPRO-programma ‘Het gat van Nederland’ de jonge André tijdens zijn theatertournee en geeft hij een interview terwijl hij in Emmen een gezonde Hollandse maaltijd eet. Of het verhaal van zijn toneelmeester over die keer dat hij op de bühne zijn neus brak en toch de hele show doorspeelde. Het publiek dacht dat die bloedneus bij de sketch hoorde. Een kant die we tegenwoordig nog weinig van André zien, zijn de persiflages van bekende Nederlanders: door de jaren heen heeft hij de spot gedreven mt Willem Duys, André Rieu, Chriet Titulaer en natuurlijk Ruud Lubbers. Daarnaast worden zijn jarenlange partnerschappen met Joop van den Ende, Frans van Dusschoten, Corrie van Gorp en anderen nader belicht. Net als zijn dierenliefde die verder gaat dan de ‘Animal Crackers’-filmpjes of de uiteenlopende reclamefilmpjes voor banken of elektrofabrikanten. Zijn liefde voor het betere doe-het-zelfwerk, zoals de ‘Dik Voormekaar Show’ of ‘Animal Crackers’, is typisch Van Duin. Net zoals de lange sketches waarin hij vrolijk improviseert tot verbijstering van zijn medespelers. Daaruit spreekt de drang van de komiek André van Duin om te ontregelen en te verrassen. In dat opzicht zijn de vele gastoptredens van André een persoonlijke favoriet. De wijze waarop hij – als typetje – programmamakers tot vertwijfeling kan brengen is subliem. Kijk de fragmenten van de uitreiking van de Televizierring 2010, zijn vertederende bezoek aan ‘Sesamstraat’ of de chaos die hij aanricht bij Willem Ruis er maar op terug. In het oeuvre van André van Duin  is één constante te vinden: de zoektocht naar de lach. Die vindt hij al bijna 48 jaar. Zijn nalatenschap van de afgelopen decennia is indrukwekkend en invloedrijk. We kunnen niet alles laten zien, maar we zijn er van overtuigd dat onze keuzes in beeld en geluid een mooie indruk geven van het leven en werk van Neerlands volkskomiek nummer 1.

Foto's: Beeld en Geluid.